کوردستان فردا
دوشنبه ۰۲ مهر ۱۳۹۷ ۱۵:۵۲

تیر خلاص بر پیکر مطبوعات مکتوب

آمانج محمدپور

مطبوعات را رکن چهارم دموکراسی برشمرده‌اند. این امر نشان از اهمیت و تأثیر شگرف این ابزار در جامعه امروزی دارد. تنوع فراوان، در برگرفتن تمام اقشار جامعه، قابل استفاده بودن در هر زمان و مکان و نفوذ در کوچک ترین واحدهای اجتماعی، آن را به رسانه‌ای قوی و نیرومند تبدیل کرده است؛ رسانه‌ای که می‌تواند نقش بزرگی در باروری فرهنگ جامعه پدید آورد. پس لازم است با شناسایی دقیق مسائل، آسیب ها، نیازها و نقاط ضعف آن، پای در راه اعتلای فرهنگی جامعه خویش گذاریم.(کتاب آزادی یا توطئه صفحه۹)
کتاب «روزنامه نگاری و روزنامه داری» نوشته دکترحسین انتظامی مقدمه‌ای بر مدیریت رسانه و اقتصاد مطبوعات است. دو موضوعی که گرچه از مباحث اصلی رسانه‌ها به شما می‌رود اما در کشور ما تاکنون کمتر در کانون توجه قرارگرفته است کتاب حاضر با رویکرد مولف به مباحث نظری مدیریت از یک سو و تجارب عملی وی در عرصه مدیریت مطبوعات از سوی دیگر نسخه‌ای کاربردی برای ارتقای زیر ساخت‌های نشریات کشور ارائه می‌دهد.
مطبوعات، از برجسته ترین عناصر فرهنگی کشور به شمار می آیند. از این رو، جهت گیری‌های درست یا نادرست آنان، می‌تواند سرنوشت کشورها را تغییر دهد. مطبوعات و به طور کلی رسانه‌های جمعی، هدایت افکار، عواطف و رفتار انسان‌ها را بر عهده دارند. این مجموعه می‌تواند با فهم، آگاهی و تعهد و با در دست داشتن افکار عمومی، راستی‌ها و کژی‌ها را به خوبی نشان دهد، در بحران‌ها مردم را آماده پذیرش ناملایمات سازد و در چاره اندیشی بر معضلات اجتماعی و گشودن گره‌های کور و تزریق روحیه مقاومت و پایداری، پیشگام باشد.
اواخر آبان۱۳۹۶ بود که رسانه‌ها از تصمیم وزارت صنعت برای افزایش تعرفه وارداتی شماری از کالاها از جمله انواع کاغذ خبر دادند؛ بازار کاغذ هم که دنبال بهانه‌ای بود تا ثبات سال‌های اخیرش را جبران کند، با جهش قیمت ۳۵درصدی مواجه شد.
گرچه بحران کمبود و گرانی کاغذ یقه‌ خیلی‌ها، از صنعت چاپ کتاب تا لوزام التحریر و نوشت افزارهای دانش‌آموزی را گرفت، اما این گرانی در روزنامه‌ها به یقه گیری محدود نشد و دیری نپایید که خود را در خروجی روزنامه‌ها نشان داد. افزایش قیمت کاغذ، حال و روز ناخوش نشریات مکتوب کشور را ناخوش‌تر از قبل نموده و اکنون سوال اینجاست که با این قیمت‌های بالای کاغذ، رسانه‌های مکتوب چگونه به حیات خود ادامه خواهند داد؟
رسانه‌هایی که علاوه بر کاهش تقاضای بازار، موجودیت خود را با گسترش روز افزون رسانه‌های مجازی بیشتر در خطر می‌بینند، حال با مشکل بزرگتری مواجه‌اند، گرانی کاغذ تهدیدی جدی برای نان روزنامه‌نگارانی است که در آخرین مراکز رسانه‌ای کاغذی تاب آورده در طوفان دنیای دیجیتال، گرفتار هستند.
سید عباس صالحی(وزیر ارشاد) نوشت: «کاغذ در لیست کالاهای اساسی چون مواد غذایی و دارویی قرار گرفت و از تفاوت ارزی، که دولت تامین می‌کند، برخوردار خواهد بود.» برای ناشران، نویسندگان و اصحاب مطبوعات، خبر خوشایندی است که دولت نیاز فرهنگی را چونان غذا و دارو برای کشور مهم و اساسی می‌داند.
چنین اظهاراتی از سوی وزیر ارشاد از نگاه جدی دولت به حل این مساله حکایت دارد، اما اینکه این وعده تا چه اندازه به حل مشکل مطبوعات و خصوصا نشریات خصوصی منجر شود، در آینده مشخص می‌شود. این روزها نشریات خصوصی در رقابتی نابرابر با رسانه‌های دولتی، به سختی خود را به پیشخان‌ روزنامه‌فروشی‌ها می‌رسانند و تداوم این روند به نابودی بیشتر رسانه‌های کاغذی و آسیب به روزنامه‌نگارانی منجر می‌شود که در شرایط عادی هم از امنیت شغلی خوبی برخودار نیستند و با کوچکترین تنشی تنشان به لرزه می‌افتد.
یکی از پیامدهای گرانی کاغذ، تعطیلی مطبوعات و نشریاتی است که پشتوانه مالی قوی‌ای ندارند. به شکلی که این نگرانی در تمامی اهالی فرهنگ و رسانه نیز رسوخ کرده است فریدون صدیقی یکی از روزنامه نگاران باسابقه در این‌باره می‌گوید: « افزایش قیمت کاغذ بسیار نگران‌کننده است و از جمله پیامدهای آن، تعطیلی بسیاری از نشریات است. وی بر این باور است که افزایش قیمت تکفروشی روزنامه‌ها به‌خودی‌خود بر بودجه حداقلی مخاطب تاثیر می‌گذارد و باتوجه به تهدیدات پیرامونی و مشکلاتی که مخاطب دارد، در چنین موقعیتی ترجیح می‌دهد که آن بودجه را صرف هزینه‌های دیگر زندگی کند.»
با این شرایط نشریات مستقل باید آرام آرام از پیشخوان‌ها خداحافظی کنند و خبرنگاران و روزنامه نگاران خود را مواجه با بیکاری ببینند. اینگونه است که تیر خلاص بر پیکر مطبوعات شلیک می‌شود.