کوردستان فردا
پنج شنبه ۳۱ خرداد ۱۳۹۷ ۱۶:۵۲

پُک زدن در مسیر مرگ

آمانج محمدپور

با بررسی قهوه خانه‌های سنتی در گذشته با کافه سنتی‌های جدید می‌توان شاهد تغییرات کاملا محسوسی در این مورد شد. قهوه خانه‌ها در گذشته محل تجمع افراد سن و سال دار و معروف و سرشناس، همچون پهلوانان، بزرگان محل، ریش‌سفیدان، لوطیان، شاعران، ادیبان و مکانی برای خوردن چای خوش طعم، نشرافکار، اخباراجتماعی و سیاسی، نقالی و شاهنامه خوانی بشمار می‌رفت و درمیان مردم نقشی فرهنگی و اعتباری داشت و جایی برای جوانان در قهوه خانه نبود و جوانان حتی اجازه ورود به قهوه خانه‌ها را نداشتند در صورتی‌که اگر نیم نگاهی به قهوه خانه‌ها به زبان ساده تر کافه سنتی‌های فعلی بیاندازیم سراسر میزها را که برانداز کنیم صندلی‌ها را جوانان پر کرده‌اند و مشغول خوردن چای و کشیدن قلیان هستند. این اولین جمله‌ای است که وقتی به قهوه خانه‌های سنتی وارد می‌شویم می‌بینیم « عاشقی را باید از قلیان آموخت، آتشی برسر، اشکی بر دل و اهی به دامان دارد» عده‌ای در گوشه‌ای از اتاق‌های کافه سنتی کز کرده‌اند و انبوهی از نی قلیان به عمیق ترین رگه‌های خونشان می‌ریزند تا شاید بتوانند از این طریق مهر تاییدی بزنند بر سر مردانگی خویش
مصرف دخانیات که عامل ۱۰ درصد مرگ و میر دربزرگسالان است، مهم ترین علت مرگ و میر قابل پیشگیری در جهان است و همه ساله موجب مرگ ۵٫۴ میلیون تن در جهان شده و پیش بینی می‌شود که این تعداد تا سال ۲۰۳۰ به ۸٫۳ میلیون نفر برسد. چندی پیش سازمان بهداشت جهانی در متنی ۷ صفحه‌ای ضمن برشمردن مضرات و خطرات استفاده از قلیان اعلام کرده است: قلیان جایگزین سالمی برای سیگار نیست. در گزارش مذکور، کشورها را به تحریم مصرف دخانیات در مکان‌های عمومی ترغیب کرده و تاکید کرده است که برخلاف باورهای باستانی و اعتقاد عمومی، دودی که از قلیان خارج می‌شود، حاوی مواد سموم متعددی است از جمله عوامل شناخته شده ایجاد سرطان، بیماری قلبی و امراضی دیگر هستند.
بالا رفتن محبوبیت قلیان تا حدود زیادی به دلیل تبلیغات بی پایه‌ای است که درباره سالم بودن آن در بازارتجاری برسر زبان‌ها افتاده است. تحقیقات اخیر نشان می‌دهد برخلاف تصور مردم اکسیژن قلیان بیش از سیگار برای سلامتی مضراست همچنین دود قلیان در دوران بارداری نیز می‌تواند خطرات فراوانی برای جنین داشته باشد. تحقیقات نشان می‌دهد که مصرف کننده قلیان در هر وعده مصرف ۵۰ تا ۲۰۰ پک می‌زند و هر پک حاوی ۱۵ درصد تا یک لیتر دود است. همچنین هر فرد مصرف کننده قلیان در هر وعده معادل با مصرف ۱۰۰ نخ سیگار به سلامتی آسیب می‌رساند.
از عوامل مهم گرایش به این معضل در کنار بیکاری، می‌توان به نبود شادی و تفریح در جامعه، ناامیدی، عدم کنترل و نظارت خانوادگی، سرخوردگی و خانواده‌های بدسرپرست اشاره کرد. پول توجیبی زیاد نوجوانان منجر شده آنها به این سمت گرایش پیدا کنند و اگر خانواده و جامعه به این موضوع توجه نکنند، سبب می‌شود سن استعمال دخانیات و قلیان کاهش یابد.
همنشینی با دوستان ناباب نیز از دیگر عوامل گرایش جوانان به استعمال دخانیات و قلیان است بطوریکه این موضوع سبب بروز اتلاف وقت در جوانان و بیکاری می شود با اشاره به اینکه قلیان تنها تفریح ارزان جوانان است، جوانان به علت اینکه می‌خواهند خود را بزرگتر از سن واقعی نشان داده و در نظر دوستان و همسالان خودنمایی کنند اقدام به کشیدن قلیان می‌کنند. متاسفانه در بسیاری از اوقات نیز جوانان اقدام به کشیدن قلیان در مقابل چشم والدین می‌کنند که والدین با خندیدن، این حرکت ناهنجاررا تایید می‌کنند. قلیان خود انگیزه و کشاننده اصلی نیست کشاننده اصلی، خوش گذرانی است که به تدریج جنبه اعتیاد پیدا می‌کند. روی آوردن به چنین خوش گذرانی‌هایی ناشی از بیکاری و بی مسئولیتی بیشتر افراد است؛ یعنی فردی که در محیط خانه هیچ نوع مسئولیتی ازاو خواسته نمی‌شود فضای زندگی اش را از اینگونه خوشی‌ها پر می‌کند و برای تخلیه روانی نیز در بین بسیاری از خانواده‌ها به خصوص قشر مرفه محدودیتی ندارد لذا اینگونه اقشار به چنین پدیده‌ای روی آوردند و اقشار متوسط و پایین هم از آنها تبعیت می‌کنند این مسئله در بین دختران بیشتر جنبه«مد» پیدا می‌کند برای اینکه جلب توجه نمایند. کافی است شب‌ها با نگاهی به خیابان‌ها، زغال گردانی‌هایی را ببینیم که در حال گردش و مهیا کردن قلیان برای قشر جوان جامعه هست. اینگونه است که با پُک زدن به قلیان‌های آماده شده در مسیر مرگ گام بر می ‌دارند.
بنابرآنچه گفته شد پیشنهاد می‌شود به ایجاد اشتغال زایی به عنوان مهم ترین راهکار قابل عملیاتی توجه جدی شود و مسئولین از پتانسیل‌های منطقه به عنوان فرصت استفاده ببرند. با آموزش مهارت‌‌های فنی حرفه‌ای مختلف به جوانان می‌توان ابزار تفریح و اشتغال و درآمدزایی برای آنان فراهم ساخت. برگزاری کارگاه‌های آموزشی توسط وزارت بهداشت و درمان، آموزش و پرورش، وزارت علوم، بهزیستی و… در جهت اصلاح باورهای غلط مردم به قلیان و پیشگیری از گرایش به آن. گسترش ورزش‌های همگانی در بین نوجوانان و جوانان بعنوان یکی از راهکارهای کاهش مصرف دخانیات و افزایش فضاهای ورزشی. پیشنهاد می‌شود برنامه ریزی بر اساس مشورت با پژوهشگران، مددکاران اجتماعی و جامعه شناسان صورت گیرد.