استاد مظاهر مصفا، شاعر و مصحح متون ادبی هم از میان ما رفت. استاد مصفا برای بسیاری از خوانندگان و کاربران رسانههای جمعی، شاید نامی چندان آشنا نباشد، اما همهی کسانی که علاقهمند به قصیده و یا پیگیر تصحیح متون ادب فارسی بودهاند، بارها با نام این استاد گرانمایه برخورد کردهاند. اهل فن، پی بردن […]
استاد مظاهر مصفا، شاعر و مصحح متون ادبی هم از میان ما رفت. استاد مصفا برای بسیاری از خوانندگان و کاربران رسانههای جمعی، شاید نامی چندان آشنا نباشد، اما همهی کسانی که علاقهمند به قصیده و یا پیگیر تصحیح متون ادب فارسی بودهاند، بارها با نام این استاد گرانمایه برخورد کردهاند. اهل فن، پی بردن به بهترین و صحیح ترین مورد در شناسایی متون ادبی را کاری بسیار ظریف و حساس دانسته که هرکسی را یارای انجام آن نمیشناسند. زیرا در وهلهی اول فرد مصحح، باید با شرایط اجتماعی، تاریخی و ادبی آن دوره که کتاب نگارش شده است آشنا باشد، و این ممکن نخواهد بود مگر به واسطهی مطالعهی جامع در بیشتر علوم رایج در دورهای که کتاب مورد بررسی قرار گرفته است. به عنوان مثال در بررسی کتاب سنایی توسط استاد مصفا، باید در نظر داشت که استاد خود قصیده سرای توانایی بودند، بنابراین، کسی که خود مسلط به ساختار قصیده است بهتر میتواند سره را از ناسره تشخیص دهد و در انتخاب صحیح ترین و نزدیکترین مورد بهتر عمل نماید. در آثاری مانند دیوان حافظ در ادب فارسی افراد مختلفی مدعی بهترین نسخه از این کتاب بزرگ ادبیات شعری ایران هستند و به گمان من علت اصلی این اختلاف سلیقه به دور بودن از نسخهی اصلی برمیگردد. اما هم در کتاب دیوان سنایی و هم جوامع الحکایات عوفی استاد مصفا به اصلی ترین نسخهها و یا نزدیکترین نسخ دسترسی داشتهاند. من این اطمینان را برای کلیات سعدی ندارم و در طول صدو پنجاه سال گذشته افراد مختلفی اقدام بدین کار خطیر نمودهاند. تسلط به سبک و یا به تعریف ادیبان ویژگی نگارشی یک دوره، را باید حساسترین قسمت کار مصححان ادبیات فارسی و افرادی مانند مرحوم استاد مظاهر مصفا دانست. زیرا تعلق هریک از ما به مناطقی از جغرافیای متنوع زبانی و لهجهای ایران حتی در دورهی معاصر نیز بسیار سخت و دشوار است. حال اگرهمین مورد را در مورد هفتصد سال گذشته در نظر بگیریم ارزش کار مصححینی مانند مرحوم مصفا را بهتر درک میکنیم. در مورد تصحیح جوامع الحکایات محمد عوفی در 100 باب و هشت جلد باید تصریح نمود که این کتاب با همکاری همسر استاد مظاهرمصفا یعنی خانم دکتر امیر بانو امیری فیروزکوهی( دختر شاعر معاصر امیری فیروزکوهی) انجام گرفته است. در این کتاب با ارزش از قرن هفتم ( همان قرنی که سعدی کلیاتش را نوشته) نویسنده، تاریخ ایران را از آفرینش تا پایان دورهی خلفای عباسی مورد بررسی قرار میدهد.
در باب مصفای قصیده سرا باید گفت وی از شاعران سبک ملک الشعرای بهار شناخته میشود. شعرهای این شاعر فقید را شخصیتی مانند غلامحسین یوسفی در کتاب “چشمهی روشن” خود مورد واکاوی و تحسین قرار داده است. همچنین ادیب بزرگ مصری پروفسور صلاح الصاوی در کتاب “العدمیه فی شعر” اشعار مظاهر را به عنوان یک قصیده سرای بزرگ بررسی کرده است.
آثار استاد مظاهر مصفا:
پاسداران سخن( از رودکی تا عصر حاضر)
سی سخن( مجموعه شعر)
توفان خشم( چهل چکامه)
سی پاره ( مجموعه اشعار)
سپید نامه( مجموعه اشعار)
شبهای شیراز / قند پارسی / نسیم / تصحیح دیوان: سنایی، کلیات سعدی، دیوان نزاری قهستانی، مجمع الفصحا، دیوان ابوتراب فرقتی کاشانی و نیز جوامع الحکایات عوفی
نمونه اشعار استاد:
بگذار تا بگریم بردامن شب ای شب
بگذار تا بسوزم در آتش تب ای تب
افسرده و نزارم چندان جگر ندارم
تا از جگر برآرم، فریاد یارب ای شب
افتادهایم بی تاب، با دیدگان بی خواب
از روزگار کژتاب، وز نحس کوکب ای شب
لب بستم از شکایت تا کس نداندم درد
جانم رسید صد بار از درد بر لب ای شب
- نویسنده : امیرحقیقی
