بحران کرونا در جهان  
بحران کرونا در جهان  

بعد از ریشه کن شدن آبله در سال 1980 که قریب به پانصد میلیون تن قربانی گرفت، شیوع بیماریهایی مثل ابولا، سارس، مرس و…نگرانیهایی جدي را در جامعه بین المللی دامن زد. با وجود این در پایان دهه دوم قرن بیست و یکم که سرعت پیشرفت علم و فناوري به حد اعجاب انگیزي رسیده است، براي […]

بعد از ریشه کن شدن آبله در سال 1980 که قریب به پانصد میلیون تن قربانی گرفت،
شیوع بیماریهایی مثل ابولا، سارس، مرس و…نگرانیهایی جدي را در جامعه بین المللی دامن زد. با وجود
این در پایان دهه دوم قرن بیست و یکم که سرعت پیشرفت علم و فناوري به حد اعجاب انگیزي
رسیده است، براي کمتر کسی این امر قابل تصور بود که ویروس جدیدي به نام کرونا به عامل
تهدید حیات افراد تبدیل شودو بحران کرونا بین المللی شود.

ویروس کرونا

در حقیقت در اواخر دسامبر 2019 و اوایل دي ماه 1398 بود که بروز یک بیماري شبیه ذات الریه
در شهر ووهان کشور چین به سازمان جهانی بهداشت گزارش شد. چند روز پس از این گزارش
مشخص شد که نوع جدیدي از ویروس کرونا مسبب این بیماري شده است. به زودي افراد مبتلا به
بیماري ناشی از ویروس کرونا در تایلند، ژاپن، کره جنوبی، ایتالیا، و ایران رویت شدند و با فوت
شماري از بیماران نگرانیها درباره بحران کرونا افزایش یافت.

گسترش در ایران

آنچه جاي تعجب و تأسف داشت شدت و گسترش بیماري ناشی ار ویروس کرونا در ایران بود
که پس از شهر ووهان چین، شهر قم در ایران را به دومین شهر آلوده جهان تبدیل کرد. تا روز
هفتم اسفند 1398 ،هشت کشور کانادا، لبنان، امارات، بحرین، کویت، افغانستان، عراق و عمان
اعلام کرده اند که افرادي مبتلا به ویروس کرونا را شناسایی کرده اند که از ایران آمده اند. در دوم
اسفند ماه، با اعلام رسمی فوت شدن چهار نفر، ایران پس از چین بیشترین تلفات ناشی از ویروس
کرونا را داشته است. دبیرکل سازمان جهانی بهداشت روز 21 فوریه مرگ 4 نفر ظرف دوروز
در پی بحران شیوع بیماري کرونا ویروس در نقاط مختلف جهان، شیوع کرونا ویروس در ایران رسماً در تاریخ 29 بهمن 1398 تأیید شد. در واپسین روز
بهمن 1398 ،به دنبال فوت دو بیمار با عوارض تنفسی در بیمارستان کامکار-عربنیا قم، شایعاتی درباره مرگ این بیماران به علت ویروس کرونا شکل
گرفت. اما دانشگاه علوم پزشکی قم با تکذیب شایعات مربوط به مبتلا بودن این دو بیمار فوت شده به ویروس کرونا، اعلام کرد که تاکنون هیچگونه
شواهدي تشخیصی مبنی بر ابتلا به بیماري کرونا دیده نشدهاست. در تاریخ 30 بهمن اولین موارد از کروناي جدید در شهر قم از طریق روابط عمومی وزارت
بهداشت گزارش شد. رئیس مرکز اطلاع رسانی و روابط عمومی وزارت بهداشت اعلام کرد که نتایج آزمایش اولیه دو مورد از موارد مشکوك را از نظر ابتلا به ویروس کرونا مثبت گزارش شده است.
ایران را بسیار نگران کننده دانست. شنبه سوم اسفند 1398 وضعیت در ایران از سفید خارج و وارد
وضعیت زرد شده است.

سازمان بهداشت جهانی و بحران کرونا

در دوازدهم فوریه 2020 در کنفرانس سازمان جهانی بهداشت درباره مبارزه با شیوع ویروس
کرونا، رئیس سازمان اعلام داشت با وجود این که 99 درصد موارد شناسایی شده از ابتلا به
ویروس کرونا در چین هستند، اما این ویروس تهدیدي جدي براي سایر نقاط جهان است. همزمان
با برگزاري این نشست، سازمان ملل متحد تجهیزاتی را براي حفاظت مردم در مقابل این ویروس به
کشورهاي مختلف از جمله آفریقا ارسال کرده است. سازمان جهانی بهداشت به همه کشورها
هشدار داده که تدابیر لازم را براي مقابله با ویروس کرونا اتخاذ کنند و تاکید کرد کرونا به معناي
 واقعی پشت دروازه هر کشور است.

  مقابله با بحران کرونا در ایران

مقابله با ویروس کرونا در چارچوب حقوق بین الملل سلامت و حقوق بین الملل بشر
دولت جمهوري اسلامی ایران با عضویت در سازمان جهانی بهداشت و پذیرش اسناد بین المللی
مختلف و به ویژه میثاق بینالمللی حقوق اقتصادي، اجتماعی و فرهنگی (1966 (در زمینه پیشگیري
و مقابله با بیماريهاي فراگیر و مسري تعهدات مختلفی را پذیرا شده است. در مقدمه اساسنامه
سازمان جهانی بهداشت بهره مندي از بالاترین استاندارد قابل حصول سلامتی یکی از حقوق بنیادین
هر انسانی، بدون تمایز از حیث نژاد، مذهب، عقاید سیاسى، شرایط اقتصادى یا اجتماعى قلمداد
گردید و پیشرفت نامساورى کشورهاى مختلف در ترویج بهداشت و مهار کردن بیماریها به
خصوص بیماریهاى، واگیر، یک خطر عمومى تلقی شده است. حق بر سلامتی پس از آنکه در
بند یک ماده 25 اعلامیه جهانی حقوق بشر به رسمیت شناخته شد، در میثاق بین المللی حقوق
اقتصادي، اجتماعی و فرهنگی (1966 (مورد تصریح قرار گرفت. بر اساس ماده 12 این میثاق
دولتهاي عضو حق هر کس را به تمتع از بهترین حال سلامت جسمی و روحی ممکن الحصول به
رسمیت میشناسند. بر اساس بند دوم این ماده تدابیري که کشورهاي طرف این میثاق براي تأمین
استیفاي کامل این حق اتخاذ خواهند کرد شامل اقدامات لازم براي تأمین امور ذیل خواهد بود:
در ششم اسفند ماه دکتر جهانپور رئیس روابط عمومی وزارت بهداشت اعلام داشت که بررسیهاي انجام شده نشان میدهد که تاکنون در ایران در مجموع،
95 نفرتشخیص قطعی مبتلا به ویروس کرونا گزارش شده است و15 نفر هم براثر بیماری فوت شدند

اقدامات لازم برای مهار بیماری

الف ـ تقلیل میزان مرده متولد شدن کودکان ـ مرگ و میر کودکان و رشد سالم آنان ب ـ بهبود
بهداشت محیط و بهداشت صنعتی از جمیع جهات ج ـ پیشگیري و معالجه بیماريهاي همه گیر ـ
بومی حرفهاي و سایر بیماریها همچنین پیکار علیه این بیماریها د ـ ایجاد شرایط مناسب براي تأمین
مراجع پزشکی و کمکهاي پزشکی براي عموم در صورت ابتلاء به بیماري.
کمیته حقوق اقتصادي، اجتماعی و فرهنگی که از سال 1986 به عنوان نهاد نظارتی میثاق بین المللی
حقوق اقتصادي، اجتماعی و فرهنگی ایجاد شده است در مقام تفسیر ماده 12 در نظریه عمومی
شماره 14 خود در سال 2000 ضمن آنکه حق بر سلامتی و سایر حق هاي بشري از جمله حق تغذیه،
مسکن، کار، آموزش، حیات، عدم تبعیض، منع شکنجه و … را لازم و ملزوم یکدیگر قلمداد نمود،
ابراز داشت که بالاترین استاندارد قابل حصول سلامتی بر مقول هاي گسترده از عوامل اجتماعی-
اقتصادي اتکاء دارد که شرایطی را اعتلاء می بخشند تا در آن مردم بتوانند به زندگی توأم با
سلامتی و آنچه که ضامن سلامتی آنهاست، اعم از تسهیلات، خدمات، کالاها و شرایط لازم براي
 نیل به بالاترین استاندارد قابل حصول سلامتی دست یابند.

  اقدامات سازمان بهداشت جهانی

از سوي دیگر سازمان جهانی بهداشت که از جمله مأموریت خطیر مقررات گذاري در زمینه مقابله
با بیماریهاي مسري را عهده دار گشته و از شیوهاي بدیع و ابتکاري در این زمینه برخوردار است در
سال 2005 نحوه مقابله با شیوع و گسترش جهانی بیماریها را مقرر داشت تا از مداخله غیرضرور در
مسافرت، حمل و نقل و تجارت بین المللی اجتناب به عمل آید. مطابق ماده 43 این مصوبه، دولتها
میتوانند به هنگام بروز مخاطراتی که سلامت عموم را در معرض خطر قرار دهد، اقدامات مقتضی
را اتخاذ نمایند. این مخاطرات باید با دلایل علمی اثبات شده باشد و اقدامات دولتها باید با چنان
مخاطراتی متناسب بوده و ناقض حقوق بنیادین بشر قلمداد نگردد. بدیهی است که با توجه به با
توجه به ابعاد و گستره خسارات انسانی ناشی از ویروس کرونا در سطح ملی و منطق هاي، این
ویروس را میتوان عامل تهدیدکننده سلامتی عموم قلمداد کرد.
بر این اساس دولت جمهوري اسلامی ایران مکلف است ضمن اطلاع رسانی دقیق، تمام اقدامات
لازم براي پیشگیري از شیوع و گسترش ویروس کرونا را اتخاذ نماید. کنترل مبادي ورودي و حتی
خروجی کشور، توزیع اقلام بهداشتی و دارویی لازم، و بسیاري از اقدامات دیگر که میتواند __________________________________
5 ECOSOC., Committee on Economic,_ Social and Cultural Rights, The right to the highest attainable of health,
ایران تمام تمهیدات لازم را براي جلوگیري از گسترش بحران کرونا به سایر کشورها به
ویژه کشورهاي همجوار را مورد پیش بینی و اتخاذ قرار دهند و صرفاً در اندیشه نجات کشور
خویش نباشند. دفع خطر از خویش نباید به بهاي به مخاطره افکندن دیگران تمام گردد.

نتیجه گیري

حقوق بین الملل سلامت که با تکیه بر اسناد بین المللی مختلف و نهادهاي گوناگون نظارتی در سطح ملی،
منطق هاي و جهانی و با محوریت سازمان جهانی بهداشت در حال توسعه است با مفاهیم جدیدي مواجه گشته که
در ظرف زمان آنها را به نظم خواهد کشید: مراقبتهاي اولیه بهداشتی، عدالت بهداشتی، ارتقاء سلامت، و امنیت
بهداشتی (امنیت انسانی). در این میان حق بر سلامت به عنوان حقی بشري نقش مهمی در حرکت به سوي
جامعه اي سالم و خلق سیستمهاي بهداشتی عادلانه ایفاء مینماید. حق بر سلامت یکی از گسترده ترین و در عین
حال پیچیده ترین حق هاي بشري در نظام بین المللی به شمار میآید.
حقوق بین الملل سلامت و به لسانی دیگر حقوق جهانی سلامت مبین آن است که سرنوشت تمام افراد بشر، به
یکدیگر وابسته است. اگر در حوزه حقوق مدنی و سیاسی، «حق حیات» محور سایر حق هاي بشري است، در
حوزه حقوق اقتصادي، اجتماعی و فرهنگی، «حق بر سلامتی» هسته مرکزي و محور سایر حق هاي اقتصادي،
اجتماعی وفرهنگی است.

تعهد دولت ها

ویروس کرونا که سلامت جامعه بشري را در معرض خطر قرار داده و جامعه جهانی را به تکاپو واداشته است
بیش از هر چیز وحدت بهداشت و سلامت جامعه جهانی و آسیب پذیري آن در مقابله عوامل جدید را به تصویر
کشیده است. در عصري که حقوق بشر و حقوق بین الملل بهداشت و سلامت هر روز اهمیت بیشتري مییابد و
امنیت انسانی و بهداشتی به عنوان یکی از مؤلف هاي اصلی حکمرانی مطلوب بیش از پیش مورد تأکید قرار
میگیرد دولتها متعهدند در پیشگیري از شیوع و گسترش ویروس کرونا -چه در داخل کشور خویش و چه به
سایر مناطق عالم- و درمان افرادي که به این ویروس آلوده شده اند یا احتمال آلودگی را دارند تمام تمهیدات
لازم را بیندیشند و از حداکثر امکانات خویش بهره گیرند. اگر تعهد بین المللی دولتها در تأمین سلامت
شهروندان خویش تعهد به حداکثر تلاش قلمداد گردد، لیکن تعهد هر دولت به تضمین حیات ملت خود تعهد به
نتیجه است، تعهدي که فارغ از نظام حقوق بین الملل که به دولت مجوز عدول از تعهدات بین المللی خویش در
وضعیتهاي فوقالعاده عمومی را داده است، ریشه در فلسفه وجودي دولت و قانون اساسی هر کشوردارد.
در عصري که حق بر سلامتی به علت ماهیت و خصیصه بنیادین خود، حقوق انحصاري صاحبان امتیازات دارویی
را تعدیل ساخته است، تحریمهاي اقتصادي نیز نمیتوانند حقوق سلامت شهروندان یک کشور را نادیده گیرند.
دستور موقت دیوان بین المللی دادگستري که در مهر ماه 1397 در دعواي دولت جمهوري اسلامی ایران علیه ایالات متحد امریکا صادر گردید ورفع تحریم اقلام داروی وبهداشتی رامورد تصریح قرار داد دقیقا موید این پیام است که در مقابله با بحران کرونا همه کشورها و سازمانهاي بین المللی باید با یکدیگر همکاري کرده، و به
هیچ ملاحظه اي جزتضمین سلامت تمام انسانها، که جملگی شهروندان جامعه بین المللی هستند نیندیشند.
به بیان دبیرکل سازمان جهانی بهداشت در 30 ژانویه 2020 که در مورد مقابله با ویروس کرونا ایراد گردید:
امروز زمان مواجهه با واقعیت هاست نه اسارت در ترس و وحشت، زمان علم و آگاهی است نه دامن زدن به
شایعات، و زمان همدلی و همبستگی است نه متهم سازي یکدیگر.
  • نویسنده :  چیا یوسفی
  • منبع خبر : کردستان فردا
لینک کوتاه :